ड्रमस्टिकमध्ये आढळणारे पोषक आणि औषधी मूल्य



शेवगा

कोरोनाच्या काळात शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी औषधी गुणधर्मांनी समृद्ध फळे आणि भाज्यांची मागणी वाढत आहे. ड्रमस्टिक (मुंगा), ज्याला इंग्रजीत ड्रमस्टिक म्हणतात. त्याचे वनस्पति नाव मोरिंगा ओलिफेरा आहे. ड्रमस्टिक एक बहुमुखी, पौष्टिक वनस्पती आहे. त्याचा सतत वापर केल्याने शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढते. इतर फळे आणि भाज्यांपेक्षा त्यात अधिक पोषक असतात.

गळती मध्ये पोषक

ढोलकीच्या पानांमध्ये संत्र्यापेक्षा 7 पट जास्त व्हिटॅमिन सी, दुधापेक्षा 4 पट जास्त कॅल्शियम, केळीपेक्षा 3 पट जास्त पोटॅशियम, गाजरपेक्षा 4 पट जास्त व्हिटॅमिन ए आणि दह्यापेक्षा 2 पट जास्त प्रोटीन असते. त्यात कार्बोहायड्रेट, प्रथिने, कॅल्शियम, पोटॅशियम, लोह, मॅग्नेशियम, जीवनसत्त्वे ए, सी आणि बी कॉम्प्लेक्स मुबलक प्रमाणात आढळतात. एका अभ्यासानुसार, ड्रमस्टिकमध्ये 90 प्रकारचे मल्टी-व्हिटॅमिन, 45 प्रकारचे अँटी-ऑक्सिडंट, 35 प्रकारचे वेदना कमी करणारे गुणधर्म, 17 प्रकारचे अमिनो अॅसिड आढळतात.

गळती वापरून

ड्रमस्टिकच्या फळापासून भाजी तयार केली जाते. पाने, डिंक आणि मुळापासून आयुर्वेदिक औषधे तयार केली जातात. याच्या बियांचे तेलही वेगवेगळ्या स्वरूपात वापरले जाते. त्यामुळे सकस आहार घेतल्यास शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढते.

ड्रमस्टिक स्टेम, पाने, साल, फुले, फळे वेगवेगळ्या प्रकारे वापरली जातात, कारण ड्रमस्टिक झाड मुळापासून फळापर्यंत खूप फायदेशीर आहे. पाने कच्ची, पाण्यात उकडलेली, मध आणि लिंबू मिसळून, पावडर किंवा रसाच्या स्वरूपात, सूप आणि करीमध्ये वापरली जातात. ड्रमस्टिकमध्ये अँटीफंगल, अँटीव्हायरल, अँटी-डिप्रेसंट आणि अँटी-इंफ्लेमेटरी गुणधर्म देखील असतात. याच्या पानांमध्ये व्हिटॅमिन-सी असते. त्याचा वापर बीपी कमी करण्यासाठी आणि वजन कमी करण्यासाठी देखील उपयुक्त आहे. औषधी गुणधर्मांनी समृद्ध असलेले ड्रमस्टिक नियमितपणे एक चमचे किंवा सुमारे 2 ग्रॅम वापरते आणि मधुमेहाच्या रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करते.

ड्रमस्टिकमधील आयुर्वेदिक गुणधर्म

आयुर्वेदात ड्रमस्टिकला अमृत मानले जाते, कारण त्यात 300 हून अधिक औषधी गुणधर्म आढळतात. त्याची मऊ पाने आणि फळे दोन्ही भाज्या म्हणून वापरतात. कर्बोदके, प्रथिने, कॅल्शियम, पोटॅशियम, लोह, मॅग्नेशियम, व्हिटॅमिन-ए, सी आणि बी कॉम्प्लेक्स ड्रमस्टिकच्या शेंगा, हिरवी पाने आणि कोरड्या पानांमध्ये मुबलक प्रमाणात आढळतात.


मुंग्याच्या वेगवेगळ्या भागांचे पौष्टिक मूल्य (100 ग्रॅममध्ये)

ड्रमस्टिक भाज्यांचे फायदे

  • ड्रमस्टिक तुमच्या शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढवण्यास आणि मजबूत करण्यास मदत करते.

  • मुबलक प्रमाणात कॅल्शियम असल्याने सायटिका, सांधेदुखीच्या आजारात मुरुमाचा वापर खूप फायदेशीर ठरतो.

  • झोल पचण्याजोगे असल्याने यकृत निरोगी राहते.

  • पोटदुखी किंवा पोटाशी संबंधित गॅस, अपचन आणि बद्धकोष्ठता यांसारख्या समस्यांमध्ये झोलच्या फुलांचा रस पिणे किंवा त्याची भाजी खाणे किंवा त्याचे सूप पिणे अधिक फायदेशीर ठरते.

  • डोळ्यांच्या दृष्टीसाठी ड्रमस्टिकच्या शेंगा, पाने आणि फुले वापरावीत.

  • ताज्या पानांच्या रसाचे काही थेंब कानात टाकल्याने कानदुखीत आराम मिळतो.

  • स्टोनच्या समस्येमध्ये मुगाच्या भाज्या आणि सूप पिणे जास्त फायदेशीर ठरते.

  • लहान मुलांचे पोट मलईदार असेल तर त्यांना सरकीच्या पानांचा रस द्यावा.

  • दातांच्या समस्येवर याच्या सालाचा उष्टा प्यावा.

  • ड्रमस्टिकचा वापर रक्तदाब सामान्य करतो आणि कोलेस्ट्रॉल कमी करतो.

  • हृदयरोग्यांसाठीही हे खूप उपयुक्त आहे.

  • ड्रमस्टिक फ्लॉवर भाज्यांचे पोषण

  • मुत्राच्या फुलांचा चहा पिणे लघवीच्या विकारातही फायदेशीर आहे.

  • दुधाच्या कमतरतेच्या समस्येत गरोदर महिलांना त्याच्या वाळलेल्या फुलांचा उद्ध्वस्त करून त्याचा फायदा होतो.

  • रोजच्या आहारात ड्रमस्टिकच्या फुलांचा समावेश भाजी, चहा म्हणून केल्याने, त्यात असलेले अँटिऑक्सिडंट्स फ्री-रॅडिकल्सच्या प्रभावापासून बचाव करण्यास मदत करतात. त्यामुळे शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढते.

  • याच्या फुलांमध्ये फायबरचे प्रमाण खूप जास्त असते आणि त्याचा वापर केल्यास पचनसंस्था निरोगी राहते. जगतो

  • ड्रमस्टिकच्या फुलांमध्ये क्लोरिक ऍसिड नावाचे अँटीऑक्सिडंट असते, जे शरीरातील अतिरिक्त चरबी जाळण्यास मदत करते, ज्यामुळे शरीराचे वजन कमी होते.

  • याच्या फुलांच्या वापराने केस गळणे थांबते. केस वाढतात, कोरडेपणा संपतो आणि त्यांची चमक वाढते.

  • ढोलकीच्या फुलांचे सेवन केल्याने पुरुषी शक्ती वाढते आणि शारीरिक सुस्तपणा, थकवा आणि अशक्तपणा दूर करण्यात मदत होते.

  • ढोलकीच्या पानांचे औषधी महत्त्व

  • याच्या पानांमध्ये प्रथिने, बीटा कॅरोटीन, पोटॅशियम आणि अँटिऑक्सिडंट्स व्यतिरिक्त, एस्कॉर्बिक ऍसिड, फॉलिक आणि फिनोलिक आढळतात, ज्यामुळे विविध रोगांवर उपचार केले जातात.

  • ड्रमस्टिकच्या पानांमध्ये एस्कॉर्बिक अॅसिड, फॉलिक आणि फिनोलिक, अँटीऑक्सिडंट्स असतात, याच्या पानांच्या अर्कांमध्ये मधुमेहविरोधी आणि अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म असतात, जे शरीरात इन्सुलिनची पातळी वाढवण्यास मदत करतात आणि मधुमेहासाठी फायदेशीर असतात.

  • याच्या पानांमध्ये ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड्स चांगल्या प्रमाणात असतात, ज्यामुळे रक्तदाब सामान्य होतो आणि कोलेस्ट्रॉलची पातळी कमी होते. आणि हृदयरोग्यांसाठीही ते खूप उपयुक्त आहे.

  • पानांमध्ये असलेले पोटॅशियम रक्तदाब कमी करण्यासाठी प्रभावी आहे, पोटॅशियम व्हॅसोप्रेसिनचे नियमन करते आणि हा हार्मोन रक्तवाहिन्यांच्या कार्यावर परिणाम करतो.

  • ड्रमस्टिकच्या पानांमध्ये विविध प्रकारचे अँटिऑक्सिडेंट, कर्करोगविरोधी आणि इतर सक्रिय घटक असतात, जे कर्करोगाच्या पेशी आणि मुक्त रॅडिकल्सचे प्रभाव कमी करण्यास मदत करतात, त्याची पाने कर्करोगाची लक्षणे कमी करण्यासाठी वापरली जातात.

  • 100 ग्रॅम ड्रमस्टिकच्या पानांच्या पावडरमध्ये 28 मिलीग्राम लोह असते, जे इतर पदार्थांपेक्षा खूप जास्त असते, म्हणून ते अशक्तपणा दूर करते.

  • त्यात लोह, झिंक, ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड आणि इतर पदार्थ असतात, जे मेंदूची स्मरणशक्ती सुधारण्यास मदत करतात.

    लेखक: डॉ. (सौ.) मनीषा चौधरी 1, डॉ. एस. पी. सिंह 2 आणि सौ. चंचला राणी पटेल3
    कृषी विज्ञान केंद्र, रायगड (छत्तीसगड), 1, कृषी विज्ञान केंद्र, बिलासपूर (छत्तीसगड), 2

आम्ही कास्तकार.इन वरील ही पोस्ट आवडल्यास शेयर नक्की करा. दररोज हवामान अंदाज, मान्सून 2021 अपडेट, पाऊस अंदाज व शेतीविषयक माहितीसाठी आम्ही कास्तकार युट्युब चॅनलला सबस्क्राईब करा. धन्यवाद.

Leave a Comment

X