सेंद्रिय शेती सोपी करण्यासाठी Zydex प्रयत्नशील आहे – डॉ अजय रांका


डॉ.  अजय रांका, अध्यक्ष आणि एमडी, Zydex समूह

डॉ. अजय रांका, अध्यक्ष आणि एमडी, Zydex समूह

झायडेक्स कंपनी गेली अनेक दशके औद्योगिक क्षेत्रात कार्यरत आहे. त्याच वेळी, गेल्या काही वर्षांत, भारतीय शेतकऱ्यांच्या जीवनात आश्चर्यकारक सेंद्रिय उत्पादनांसह सेंद्रिय शेती करणाऱ्यांच्या जीवनात बरेच बदल झाले आहेत.

या संदर्भात कृषी जागरणचे ज्येष्ठ पत्रकार विवेक राय यांनी झायडेक्स ग्रुपचे अध्यक्ष आणि एमडी डॉ. अजय रांका यांच्याशी चर्चा केली आणि त्यांच्या मदतीने पिकांचे उत्पादन आणि गुणवत्ता वाढवण्यासाठी कंपनीने कोणते पाऊल उचलले आहे. सेंद्रिय शेती? पाहुयात त्यांच्या संभाषणातील महत्त्वाचे उतारे-

आम्हाला तुमच्याबद्दल आणि तुमच्या कंपनीबद्दल सांगा?

मी 1984 मध्ये यूएसएमधून पॉलिमर इंजिनिअरिंग आणि सायन्समध्ये पीएचडी केली. त्यानंतर अमेरिकेत ३ वर्षे काम करून मी भारतात आलो. इथे येऊन मी Xydex कंपनीची स्थापना केली. त्याचबरोबर Zydex कंपनी 4 वेगवेगळ्या विभागात काम करते. आमचा पहिला विभाग टेक्सटाईल केमिकल्सचा आहे, ज्या अंतर्गत आम्ही जगभरातील कापड गिरण्यांना इको-फ्रेंडली रसायने पुरवतो.

इतर रस्त्यांचे संरक्षण आणि मजबुतीकरण करण्यासाठी, आम्ही बांधकाम रसायने बनवतो, जेणेकरून डांबर रस्त्यांच्या दगडांना चिकटून राहते आणि डांबरी रस्ता लवकर तुटत नाही. या तंत्रज्ञानाने अमेरिकेपासून सिंगापूरपर्यंत आणि आता भारताच्या महामार्गापासून ते सर्व मार्ग बनवले जाऊ लागले आहेत. या व्यतिरिक्त, आम्ही वॉटर प्रूफिंग आणि पेंट्स देखील तयार करतो जे, जर घरांमध्ये वापरले तर, 50 वर्षांचे शेल्फ लाइफ आहे. त्याच वेळी, आमचा सर्वात उदयास येणारा विभाग हा जैव खत आहे, ज्या अंतर्गत आम्ही शेतकऱ्यांसाठी जैव खत आणि जैव संरक्षणासाठी नवीन संशोधन करतो.

सेंद्रिय शेतीच्या मदतीने पिकांचे उत्पादन आणि गुणवत्ता वाढवण्यासाठी कंपनीने कोणते पाऊल उचलले आहे??

सेंद्रिय शेतीतील सर्वात मोठी समस्या, जी आजपर्यंत होती, ती म्हणजे पौष्टिक द्रव्ये उचलण्यासाठी वनस्पतींमध्ये कमी शक्ती असायची, कारण आपल्या जमिनीतील कार्बनचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या खाली आले आहे. जेव्हा आपण शेतात जातो तेव्हा आपल्याला आढळते की आपली माती गाडली गेली आहे आणि कडक झाली आहे. अशा परिस्थितीत झाडांची मुळे मोठी आणि दाट होत नाहीत.

झायडेक्स कंपनीने घेतलेल्या पुढाकाराने माती मऊ आणि हवेशीर करता येईल, झाडांच्या मुळांचे क्षेत्रफळ मोठे होईल. एक म्हणजे मायकोरिझाद्वारे जैव खत. त्यामुळे जैविक शक्ती आणि साच्यांची संख्या वाढते. त्याच वेळी, ते पोषण आणि पाणी शोषून घेण्याची वनस्पतींच्या मुळांची क्षमता देखील वाढवते. शेतकर्‍यांच्या उत्‍पादनात उत्‍कृष्‍टता वाढवण्‍यासाठी याचा खूप उपयोग होणार आहे.

दुस-या पिकाचे उत्पादन अधिक कसे होईल, जेव्हा जमीन तपकिरी होईल. आपण पाहतो की 25 ते 30% बियाणे उगवू शकत नाहीत आणि माती नाजूक नसल्यामुळे शेतात मरतात. ज्या ठिकाणी बियाणे उगवत नाही, त्या मोसमात तेवढी जमीन रिकामी राहते, म्हणून आम्ही आणलेल्या जैव खताच्या नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करून बियाणे उगवणाची टक्केवारी ९५% पर्यंत जाते.

त्याच वेळी, आता सुमारे 20% जमीन अधिक शेतीसाठी वापरली जाते आणि उत्पादन देखील 20% वाढते. याशिवाय झाड मोठे असल्यास त्याचे मूळ मोठे होऊन झाडाला अधिक फळे येतात. प्रथमच सेंद्रिय शेतीमध्ये असे केल्याने आपण रासायनिक खतांचा वापर न करता उत्पादन वाढवू शकतो. Zydex चे हे सर्वात मोठे योगदान आहे.

भूतकाळ २५ गेल्या काही वर्षांपासून सेंद्रिय शेतीची स्थिती काय आहे आणि २५ वर्षांतील संभावना काय आहेत?

गेल्या 25 वर्षांतील सेंद्रिय शेतीच्या स्थितीबद्दल बोलायचे झाल्यास, केवळ 1% जमिनीवरच सेंद्रिय शेती झाली आहे. पहिली अडचण ही आहे की, सेंद्रिय शेतीअंतर्गत अनेक अटी व शर्ती शेतकऱ्यांवर टाकण्यात आल्या आहेत. जे आमचे शेतकरी पूर्ण करू शकत नाहीत. दुसरीकडे, सेंद्रिय शेतीच्या ज्या अटी आणि शर्ती घालून दिल्या आहेत, त्या सेंद्रीय शेतीकडे न जाता नैसर्गिक शेतीकडे वाटचाल केली आहे. नैसर्गिक शेतीमध्ये उत्पादनावर परिणाम होतो, जो शेतकरी सहन करू शकत नाही, म्हणून इथे आपण म्हणू की सेंद्रिय शेतीला ज्याला प्रोत्साहन द्यायला हवे होते, ते मिळू शकले नाही.

आता Zydex कंपनी हे सोपे करण्याचा प्रयत्न करत आहे. त्याचबरोबर येत्या 25 वर्षात एक नवीन विज्ञान येत आहे. त्याच्या मदतीने शेतकरी पूर्णपणे शाश्वत शेती करू शकतील आणि हा बदल खूप वेगाने होईल आणि सेंद्रिय शेती करून शेतकरी अधिक उत्पादन आणि अधिक नफा मिळवू शकतील.

शेतीचे २५ वर्ष संपलं की काय बोलायचं?

पाहा, कृषी जागरण ही एक उत्कृष्ट संस्था आहे, जी शेतकऱ्यांचे ज्ञान वाढवते. शेतीशी संबंधित नवनवीन शोधांची सर्व माहिती शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचते आणि कृषी जागरणचे भारतीय शेतीमध्ये खूप चांगले योगदान आहे. त्याबद्दल मी कृषी जागरणचे मनापासून आभार मानतो.

आम्ही कास्तकार.इन वरील ही पोस्ट आवडल्यास शेयर नक्की करा. दररोज हवामान अंदाज, मान्सून 2021 अपडेट, पाऊस अंदाज व शेतीविषयक माहितीसाठी आम्ही कास्तकार युट्युब चॅनलला सबस्क्राईब करा. धन्यवाद.

Leave a Comment

X